Diễn đàn Paltalk TiengNoi TuDo Cua NguoiDan VietNam

April 9, 2008

Sứ mệnh của Hoa Kỳ và EU trong thế kỷ 21

Filed under: Chính trị, xã hội — tudo @ 3:15 pm

Robert Kagan

Người dịch (ND): Hôm nay, ngày 2 tháng Tư năm 2008, cuộc họp thượng đỉnh Liên minh Bắc Đại Tây Dương (NATO – North Atlantic Treaty Organization) gồm 26 quốc gia trong đó có 10 nước cựu cộng sản thuộc Hiệp ước Vác-xô-vi cũ, khai mạc tại Bucharest, thủ đô Romania. Có nhiều bất đồng giữa các thành viên trong các vấn đề đang nóng trên trường quốc tế. Một ngày trước cuộc họp thượng đỉnh, tổng thống Bush thăm chính thức Ukraine và tuyên bố: Hoa Kỳ sẽ không mặc cả với Nga về Ukraine. Kêu gọi Nga tham gia chương trình xây dựng hệ thống lá chắn tên lửa toàn cầu, W. George Bush đặt Nga vào tình thế khó khăn: Tiếp tục công kích Hoa Kỳ-Ba Lan-Czech xây dựng lá chắn nhắm vào Nga? Tham gia hay không tham gia? Ngân sách là một vấn đề không dễ dàng cho Nga…

Bài phỏng vấn ông Robert Kagan của nhật báo lớn nhất Ba Lan “Gazeta Wyborcza” do hai ký giả Jacek Pawlicki và Pawel Wroński thực hiện, hy vọng sẽ cung cấp thêm cho bạn đọc DCVOnline những nhận định bổ ích nhân sự kiện này.

Robert Kagan
Nguồn: GW


Robert Kagan, sinh năm 1958 (tại Hy lạp) là nhà chính trị học Hoa Kỳ, đại diện nổi tiếng của trường phái bảo thủ mới ôn hoà, một trong những nhà tư tưởng của cuộc chiến Iraq. Trong những năm 80 ông làm việc tại State Department. Các công trình nghiên cứu của ông được công bố trên các tạp chí có ảnh hưởng như “The New Republic”, “Policy Review”, và các báo “The Washington Post”, “Weekly Standard”. Ông cũng là tác giả của một số sách, trong đó cuốn “Of Paradise and Power: America and Europe in the New World Order”, 2003, (tạm dịch: Tiềm lực và Thiên đường: Hoa Kỳ và Châu Âu trong trật tự thế giới mới) được chuyển ngữ ra nhiều thứ tiếng trên thế giới. Hiện tại Robert Kagan làm việc cho “Carnegie Endowment for International Peace”. Ông đang sống tại Brussels (Belgium). Vợ ông là Victoria Nuland, đại sứ Hoa Kỳ tại NATO.

Gazeta Wyborcza: Năm năm trước ông so sánh người Mỹ với những chàng cao bồi, còn người châu Âu với những anh bồi bàn. Sau cuộc chiến Iraq ông không thấy rằng, những anh chạy bàn đôi khi cũng có ích sao? Ít ra cũng để dùng vào công việc dọn dẹp sau khi anh cao bồi quậy phá?

Robert Kagan: Tôi rất vui nếu có ai dọn dẹp tiệm, nhưng có vẻ như không ai thích thú công việc này lắm (cười). Để giữ cách so sánh mà các ông vừa nói – anh bồi bàn châu Âu chưa bao giờ xem Iraq là cái tiệm của mình (cười).

Rất nhiều người châu Âu nghĩ rằng, Iraq là thảm hoạ của Hoa Kỳ, một thất bại toàn diện, không lối thoát. Người Mỹ thì cho rằng, cuộc tổng phản công tại Iraq trong năm 2007 mang lại kết quả. Tình trạng an ninh được cải thiện rõ ràng. Báo chí Mỹ viết về điều này, không lệ thuộc vào những gì người ta nói về nguyên do cuộc chiến Iraq, về những sai lầm mà người ta đã phạm phải ở đó. Trái với những người bi quan, tình hình ở Iraq đang tiến theo chiều hướng tốt. Người châu Âu cần phải tiếp nhận nhiều hơn một chút cách nhìn nhận thực tế.

Vậy nhưng người châu Âu luôn chờ đợi rằng, người Mỹ sẽ nhìn nhận sai lầm trong cuộc chiến Iraq và thôi không sử dụng vũ lực. Tôi tin rằng, điều này sẽ không xảy ra.

Gazeta Wyborcza: Người châu Âu không phải không có lý do làm mất đi lòng tin với Hoa Kỳ. Trước đó, họ tin rằng, tấn công Iraq, người Mỹ có những lý do quan trọng, bởi vì tình báo cho hay rằng, Saddam Hussein có vũ khí hủy diệt hàng loạt…

Robert Kagan: Người châu Âu cũng có những thông tin như thế.

Gazeta Wyborcza: Không hẳn.

Robert Kagan: Thế thì có ai trong tình báo của đồng minh không khuyến cáo trước vũ khí huỷ diệt hàng loạt?

Gazeta Wyborcza: Tổng thống (Ba Lan – ND) A. Kwasniewski năm ngoái nói rằng, những thông tin của Hoa Kỳ về vũ khí huỷ diệt hàng loạt tại Iraq đã thuyết phục ông đưa ra quyết định ủng hộ cuộc chiến, nhưng cuối cùng cho thấy sai lầm.

Robert Kagan: Tất cả các cơ quan tình báo phương Tây đều nghi ngờ Iraq có vũ khí huỷ diệt hàng loạt. Thủ tướng Pháp Dominique de Vilepin mặc dù chống lại cuộc can thiệp, đã nói rằng, không nghi ngờ gì việc Saddam đang sở hữu vũ khí này. Tình báo Đức đã cung cấp tin còn đáng lo ngại hơn phía Mỹ. Chúng ta đừng cố viết lại lịch sử từ đầu khi nói rằng, trong thời gian bấy giờ có những người biết tại Iraq không có vũ khí huỷ diệt hàng loạt.

Gazeta Wyborcza: Phải chăng theo quan điểm của Mỹ thì cuộc chiến chống khủng bố khởi đầu từ Afghanistan, sau đó chuyển qua Iraq, có kết quả?

Robert Kagan: Với Afghanistan thì có hiệu quả vì người ta đã phả huỷ các cơ sở của Al Queda, hậu cứ chuẩn bị cho các cuộc khủng bố. Al Queda bị phân tán, và điều này được chứng minh qua sự việc là từ sau 11 tháng 9 không có cuộc khủng bố nào xảy ra trên đất Mỹ. Không ai có thể phủ nhận rằng, quân đội Hoa Kỳ đã xé nhỏ lực lượng Al Queda. Khả năng tấn công của chúng bị suy yếu hẳn.

Gazeta Wyborcza: Không có các cuộc khủng bố ở Hoa Kỳ nhưng có ở Madrid và London. Có nghĩa rằng an ninh của thế giới không cải thiện được là bao…

Robert Kagan: Đúng như vậy chăng? Các ông hãy nói điều này với trên 3 ngàn nạn nhân của cuộc khủng bố ngày 11 tháng 9.

Gazeta Wyborcza: Ở châu Âu người ta tin rằng, cuộc chiến chống khủng bố càng làm rõ diện mạo của Hoa Kỳ như là người lãnh đạo toàn cầu trong chính trị thế giới.

Robert Kagan: Không nghi ngờ gì rằng tình cảm của dân chúng nhiều nước châu Âu với Hoa Kỳ xấu hơn trước năm 2001. Nhưng tôi muốn gợi ý để mọi người có cái nhìn rõ rệt về cách cư xử của những nhà lãnh đạo châu Âu được bầu chọn dân chủ – ví dụ như Nicolas Sarkozy và Angela Merkel. Châu Âu hôm nay đứng về phía Mỹ hơn cả điều mong đợi. Tại Pháp chúng ta đang có một tổng thống ủng hộ Mỹ nhiều nhất kể từ 15 năm nay, và chắc chắn kể từ khi kết thúc chiến tranh lạnh. Lựa chọn ông là những người Pháp chống Mỹ. Cũng vậy, thủ tướng Merkel ủng hộ Mỹ hơn người tiền nhiệm Schroder. Ngoài ra, bất luận tất cả hiện tượng bài xích Mỹ, châu Âu có những lý do nghiêm trọng để lo sợ.

Gazeta Wyborcza: Những lý do nào?

Robert Kagan: Các ông, những người Ba Lan lo sợ Nga hơn Mỹ. Tại Tây Ban Nha người ta lo sợ làn sóng nhập cư từ Phi châu… Tôi sống ở châu Âu từ ba năm nay và tôi thấy rằng, trừ chuyện bầu cử ở Hoa Kỳ mà mọi người quan tâm – Hoa Kỳ không còn là đề tài chính trong các cuộc nói chuyện. Tất nhiên, dân chúng nói rằng họ không ưa thích Mỹ. Nhưng khi đi bỏ phiếu họ lại bỏ cho những người lãnh đạo ủng hộ Mỹ. Cái gì nằm trong câu chuyện này nhỉ? (…) (1)

Giới doanh nghiệp Ba Lan tham luận về lợi ích và hậu quả của việc đặt lá chắn chống tên lửa trên lãnh thổ Ba Lan
Nguồn: Business Center Club


Gazeta Wyborcza: Điều gì sẽ thay đổi trong chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ sau bầu cử?

Robert Kagan: Chính sách của Hoa Kỳ sẽ không thay đổi nhiều như vô số người châu Âu chờ đợi. Trong chính sách đối ngoại, chúng tôi thường tiếp tục nhiều hơn là thay đổi – điều này cũng thấy thậm chí cả khi so sánh chính phủ của Clinton với Bush. Ngân sách quân sự hôm nay là 697 tỷ đô la. Có ai trong ứng viên tổng thống muốn cắt giảm nó? Những người Cộng Hoà và Dân chủ đều đồng thuận rằng, với quốc phòng cần phải chi phí nhiều hơn. Thậm chí trong thời kỳ Reagan, những người Dân Chủ cũng không kêu gọi cắt giảm chi tiêu cho quốc phòng.

Gazeta Wyborcza: Còn Barack Obama?

Robert Kagan: Các ông hãy đọc bài diễn thuyết của ông ta mùa xuân năm ngoái tại Chicago. Ông ta nói về một nước Mỹ lãnh đạo thế giới tự do. Ông ta nói rằng, thế giới lại ngả về hướng Hoa Kỳ lãnh đạo thế giới. Ông ta nhấn mạnh rằng, an ninh của Hoa Kỳ liên đới quan trọng biết bao với an ninh trên toàn thế giới. Ông ta cũng nói rằng, tốt hơn là hợp tác đa phương, nhưng khi cần thiết thì phải hành động đơn phương và không một vị tổng thống nào nên khước bỏ thẩm quyền này. Ông ta cũng nói về những nước hiếu khích. Đã có những bình luận: nói giống như Kennedy. Thế Kennedy đã làm gì? Chính ông ta cho chiến hạm bao vây Cuba và cho quân đội tới Việt Nam.

Tôi tin rằng, bất luận kết quả bầu cử như thế nào, quân đội Hoa Kỳ còn tiếp tục ở lại Iraq trong nhiều năm nữa. Obama đã nói rằng “cần phải giữ lại quân đội trong khu vực”, để không tạo ra sự hồi sinh với Al Queda. Ai cũng biết rằng, nếu Hoa Kỳ triệt thoái khỏi Iraq thì Al Queda sẽ quay trở lại.

Rất đáng tiếc rằng người châu Âu không hiểu tâm lý của người Mỹ. Người Mỹ có nhiều khuynh hướng giải quyết các vấn đề bằng quân sự hơn bất kỳ ai ở châu Âu.

Gazeta Wyborcza: Người Mỹ vẫn còn như từ Sao Hoả?

Robert Kagan: Đúng, còn người châu Âu từ Sao Kim. Các ông đã quên hậu quả cuộc khủng bố 11 tháng 9. Một hậu quả tương tự đã xảy ra với sự kiện Trân Châu Cảng (Pearl Harbor), mà trí nhớ kéo dài rất lâu. Cho nên chúng ta đừng ảo tưởng rằng, sẽ có điều gì thay đổi nhiều. (…)

Gazeta Wyborcza: Theo ông Ba Lan nên bằng lòng với việc có hệ thống lá chắn chống tên lửa trên lãnh thổ của mình, chứ không phải trên đất Anh, Đan Mạch hay Nhật Bản?

Robert Kagan: Trên lãnh thổ Ba Lan có cơ sở quân sự tác chiến đúng nghĩa của NATO là điều quan trọng khủng khiếp. Sự có mặt thực sự của quân đội NATO và Hoa Kỳ trên đất Ba Lan ý nghĩa nhiều hơn là biểu tượng.

Gazeta Wyborcza: Còn việc Nga phản đối hệ thống lá chắn?

Robert Kagan: Trong những năm 90 đã có yêu cầu xây dựng lá chắn tên lửa, không có vấn đề tương phản gì với ai. Người Nga lúc ấy chẳng hề phàn nàn. Vấn đề trở nên tương phản khi Moscow quyết định cho nó phải tương phản. Putin nói rằng, lá chắn làm mất quân bình chiến lược trên thế giới. Mặt khác, ông ta lại hỏi Hoa Kỳ tại sao không xây dựng ở Italy hay ở Pháp. Phải chăng xây dựng ở một trong hai nước đó thì không làm mất quân bình?

Trò chơi này rất hệ trọng, bởi vì Nga muốn chuyển tải tín hiệu: Ba Lan là trường hợp ngoại lệ. Tất cả các nước đã từng thuộc Khối quân sự Vác-xô-vi cần phải được xem xét đặc biệt. Các người có thể làm gì các người muốn ở các nước Tây Âu, nhưng với các nước của Khối Vác-xô-vi trước đây thì chúng tôi là người quyết định, cái gì NATO có thể, cái gì không được. Như vậy, Nga muốn chia các thành viên NATO thành hai loại. Đây không phải là câu chuyện chiến lược gì hết trọi, mà là ảnh hưởng. Cho nên quan trọng là Hoa Kỳ và Ba Lan có tiếng nói rõ ràng: Nước Nga không có quyền quyết định NATO đặt trang thiết bị ở đâu.

Gazeta Wyborcza: Như vậy thì việc cố gắng thuyết phục Nga rằng, lá chắn chống tên lửa không đe doạ Nga, chẳng mang ý nghĩa gì hết?

Robert Kagan: Vì dư luận châu Âu xem sự đe đoạ của Nga một cách nghiêm túc, cho nên tổng thống Bush cố gắng thuyết phục Putin rằng, hệ thống lá chắn chống tên lửa không đe doạ Nga. Nhưng tôi không tin vào một kết quả nào.

Gazeta Wyborcza: Nói một cách khác: cuộc đàm phán xây dựng hệ thống lá chắn giữa Ba Lan và Hoa Kỳ, nếu thất bại thì sẽ là thắng lợi to lớn của Nga?

Robert Kagan: Tôi nhắc lại lần nữa: mục đích của Putin là đẩy Ba Lan và một số thành viên khác của NATO xuống loại hai. Với những thành viên này, nước Nga có quyền phủ quyết bởi vì Nga vẫn xem thuộc khu vực ảnh hưởng của mình. Đây là mấu chốt trò chơi của Nga.

Gazeta Wyborcza: Tại cuộc họp thượng đỉnh khối NATO tại Bucharest, trong phần lớn các vấn đề – cuộc tác chiến ở Afghanistan, mở rộng thêm NATO hay hệ thống lá chắn chống tên lửa – NATO vẫn chưa đồng thuận. Ông không cảm thấy khó khăn sao?

Robert Kagan: Với các cuộc họp thượng đỉnh đều đã như vậy rồi, nghĩa là trước khi khai mạc vài tuần luôn có những vấn đề bất đồng. Họp thượng đỉnh chính là đề thảo luận các bất đồng, tìm ra thoả hiệp giải quyết và đi đến quyết định. Tôi không tin rằng NATO bất đồng nhiều trong vấn đề Afghanistan. NATO cần tiếp tục cuộc chiến đấu và phải có hiệu quả hơn. Chỉ có một số khác biệt trong nhiệm vụ, đó là quân đội của ai được bố trí trong những vùng khác nhau của Afghanistan.

Gazeta Wyborcza: Người Đức không muốn đánh nhau với Taliban như người Mỹ và người Canada…

Robert Kagan: OK. NATO bất đồng trong các vấn đề liên quan đến chiến thuật chứ không phải trong các vấn đề chiến lược. Tất cả các thành viên của NATO đều mong mỏi kết quả tại Afghanistan, cho dù chưa có đồng thuận là làm thế nào đề giành được kết qủa.

Nếu nói về việc thừa nhận quy chế ứng viên NATO cho Georgia và Ukraine thì các cuộc nói chuyện đang diễn ra và tôi chưa biết kết quả ra sao. Rất đáng tiếc, những nước chống lại (Đức và Pháp – ND) Georgia và Ukraine tham dự chương trình MAP chuẩn bị làm thành viên, sợ làm tổn thương tới Nga.

Gazeta Wyborcza: “Tây Âu cũ” sợ điều này vì “Tây Âu mới” ủng hộ tiến trình gia nhập của Tbilisi và Kiev.

Robert Kagan: Tôi đồng ý. Một phần thành viên NATO cũ sợ rằng, nước Nga không chịu nổi việc Georgia va Ukraine được hưởng quy chế ứng viên. Cá nhân tôi không hiểu, vì sao Nga lo sợ NATO mở rộng thêm. NATO đâu có ý định tấn công Nga. Thực chất đây là một nghịch lý thú vị. Vào thập niên 80 Michail Gorbachev thừa nhận rằng, NATO không đe doạ Nga, khi ấy Liên minh “kinh sợ” hơn hiện nay. Nắm quyền thời gian đó là Ronald Reagan và Margaret Thatcher, trong khi tại các căn cứ châu Âu có tên lửa Cruise. Ngày nay, Nga chẳng việc gì phải lo ngại NATO mà lẽ ra phải hài lòng từ việc Liên minh củng cố ổn định khu vực.

Nhưng vì tất nhiên Nga xem Ukraine và Georgia thuộc phần ảnh hưởng của mình, cho nên không hề muốn hai nước này gia nhập NATO. Mà tại sao chúng ta lại không chấp nhận khi hai nước Georgia và Ukraine mong muốn?

Gazeta Wyborcza: Sứ mệnh lớn nhất của Âu châu và Hoa Kỳ trong thế kỷ XXI? Khủng bố, chủ nghĩa tôn giáo bảo thủ hay là sự tái sinh đế chế Nga?

Robert Kagan: Câu trả lời đơn giản nhất như sau: Tất cả gộp lại. Dĩ nhiên có những sự khác nhau nhất định. Ví dụ, tại Âu châu, Hồi giáo không phải là vấn đề địa-chiến lược – nơi đây cuộc chơi nhắm vào các vấn đề di dân và căn cước văn hoá. Vì thế, với người Mỹ vấn đề Hồi giáo nằm ở đâu đó, thuộc về người Âu châu. Từ đây nảy sinh ra hai hệ quy chiếu. Chúng ta nói về một vấn đề nhưng nhìn nhận nó khác nhau.

Nếu hỏi người châu Âu bình thường, cái gì là vấn đề của anh ta, chắc chắn anh ta sẽ trả lời rằng, kinh tế, di dân, tiếp nhận các nước Đông Âu vào Union Europian.

Gazeta Wyborcza: Trong cuộc gặp gỡ tại “Trung tâm Quan hệ Quốc tế” ông nói rằng, mối xung đột lớn nhất hiện tại là cuộc cọ xát giữa dân chủ với các chế độ hoàn toàn chuyên chế.

Robert Kagan: Cái gì chúng ta xem là mối xung đột? Nếu chúng ta nghĩ đến xung đột vũ trang thì không có. Nếu chúng ta biết rằng, xung đột ở đây ý nói tới cuộc cạnh tranh địa-chính trị – cuộc cạnh tranh mà đã có từ trăm năm nay – thì tất nhiên chúng ta đang phải đối diện với nó. Khi phương Tây ủng hộ cuộc cách mạng Cam tại Ukraine, nước Nga xem đó là thất bại địa-chính trị và hành động bành trướng địa-chính trị từ phương Tây. Khi phương Tây ủng hộ cuộc cách mạng Hoa Hồng tại Georgia, nước Nga xem đây là một cuộc xâm lăng địa-chính trị. Cuộc cạnh tranh đang diễn ra không có nghĩa rằng chúng ta phải mở chiến tranh – tôi không nghĩ là chúng ta có bước tiến như thế. Thế nhưng chúng ta phải hiểu Nga rằng, nước Nga e ngại các xung đột ở dạng này. Khi Putin nói rằng, ông ta sẽ không để một cuộc cách mạng Cam xảy ra nơi mình, thì là ông ta sợ rằng, nhờ ảnh hưởng của phương Tây tại Nga dân chủ sẽ ra đời. Cho nên Ukraine với ông ta là vấn đề mang tính hiểm hoạ.

Xem ra cuộc cạnh tranh giữa các cường quốc nằm ở các điều trên đây. Ta thử lấy vấn đề làm nóng trái đất. Trung Quốc cho rằng phương Tây áp lực không phải trên hồ sơ này, mà vì chỉ muốn làm giảm nhịp độ phát triển kinh tế và từ đó không để Trung Quốc trở thành một siêu cường quốc. Ấn Độ cũng nghĩ như vậy. Các quốc gia này nhìn nhận không từ quan điểm kinh tế hay khí hậu mà là từ quan điểm của cường quốc. Năng lượng cũng là một phần của cuộc chơi giữa các cường quốc. Cuộc cạnh tranh gữa các cường quốc, cuộc tranh đấu giữa các nền dân chủ và các chế độ chuyên chế sẽ tạo nên ảnh hưởng to lớn trong thế kỷ XXI. Ảnh hưởng này sẽ lớn hơn nhiều trong quá khứ.

Gazeta Wyborcza: Giữa các siêu cường quốc mà ông vừa nói, bên cạnh Hoa Kỳ, Nga, Trung Quốc có cả Europian Union?

Robert Kagan: Europian Union là một tiềm lực kinh tế rất lớn, nhưng thế giới hôm nay không chỉ bao gồm phạm vi địa-kinh tế. Đây cũng là thế giới địa-chính trị. Nếu nói về phạm vi địa-chính trị, tôi xin thú nhận rằng, không biết châu Âu có trở nên như vậy không. Châu Âu được xem như một sáng tạo hậu hiện đại và hậu tiềm lực thế kỷ XXI.

Gazeta Wyborcza: Có nghĩa là “sức mạnh mềm” – đàm phán đa phương và thoả thuận, thay cho xe tăng và máy bay…

Robert Kagan: Còn nhiều hơn, châu Âu cho rằng cuộc cạnh tranh địa-chính trị không còn ý nghĩa như thế nữa. Nhưng mà Nga, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hoa Kỳ vẫn còn sống trong thế kỷ XXI. Địa-chính trị đang hằn sâu vào thế giới nơi cần phải có “sức mạnh cứng”. Châu Âu có tìm được chỗ đứng cho mình? Tôi có cảm tưởng rằng, châu Âu đang có sự phân hoá nhân cách.

© DCVOnline


(1): Những nơi có (…) là do người dịch bỏ đi phần chỉ liên quan cục bộ đến riêng Ba Lan, với mục đích làm ngắn bớt bài phỏng vấn. Đầu đề trên DCVOnline của người dịch.

http://www.danchimviet.com/php/modules.php?name=News&file=article&sid=4861

Advertisements

Leave a Comment »

No comments yet.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

%d bloggers like this: