Diễn đàn Paltalk TiengNoi TuDo Cua NguoiDan VietNam

May 10, 2008

Chế độ kiểm duyệt gắt gao của Trung Quốc

Ông X. Far Eastern Economic Review tháng 5/08. Lê Minh lược dịch

Sau cuộc bạo động xảy ra ở Tây Tạng hôm 14 tháng 3, việc tìm kiếm thông tin từ thế giới bên ngoài trở nên khó khăn hơn cho người dân Trung Quốc, trong khi đó thì lại tràn ngập những thông tin không đâu vào đâu, được các cơ quan thông tấn báo chí nhà nước lập đi lập lại. Đảng Cộng Sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đóng khung, cách ly công chúng Trung Quốc với các ngôn từ liên quan đến bạo động, ngăn cấm những thảo luận có liên quan đến vấn đề sắc tộc và thậm chí đưa ra dẫn chứng cho rằng vấn đề bạo động ở Tây Tạng có liên quan đến chuyện Trung Quốc bị các cường quốc ăn hiếp trước đây. Việc đóng khung này làm cho công chúng quên đi những thất bại của chính phủ và vẽ một bức tranh rằng Đảng lúc nào cũng nhận được sự ủng hộ, cùng với nhân dân chống lại các thế lực thù nghịch quốc tế. Lý lẽ này có sức thuyết phục mạnh vì ĐCSTQ lên nắm quyền sau “cuộc chiến đấu anh dũng” chống quân xâm lược Nhật.

Dưới con mắt của công chúng, các diễn biến xảy ra ở Tây Tạng chẳng hề được xem là đã bị kiểm duyệt ở đất nước rộng lớn này và cho dù nếu có đi chăng nữa thì chẳng qua đó là những thông tin không có lợi mà thôi. Thay vào đó nhà cầm quyền Bắc Kinh đã tạo ra được một sự đồng nhất: chẳng có chuyện gì quan trọng hơn một xã hội ổn định.

Do đó, người dân Trung Quốc thờ ơ với các thương hiệu ngoại quốc lớn như Disney, hay Starbuck. Họ lại đồng ý ủng hộ các thương hiệu được ĐCSTQ cho là gần với Trung Quốc hơn. Họ được tưởng thưởng nếu làm theo, bị phạt vạ nếu không dự phần vào và bị nghiêm trị nếu dám lên tiếng chống đối.

Để có được sự phục tùng triệt để, nhà nước yêu cầu người dân, các tổ chức phải biết kết hợp vai trò chính trị, kinh tế và xã hội của mình để đối phó với những hoạt động kém hiệu quả và xuyên tạc. Trong khi đó, mớ bòng bong giữa các khẩu hiệu mệnh lệnh của nhà nước, rồi chuyện ngăn cản những ý tưởng diễn đạt ngoài luồng và chuyện phóng đại những việc được nhà nước cho phép, làm cho người ta khó mà đoán được những người dân có ý thức hệ ở mức trung bình đang nghĩ gì.

Một nguyên tắc chính yếu làm cho cả hệ thống này thông suốt được đó là người ta không cảm nhận được hoặc chẳng thấy có cái gì là chắc chắn cả. Người dân hiểu rằng công an cán bộ nhà nước nhất quyết gò ép họ phải tuân thủ các mệnh lệnh. Và họ cũng hiểu rằng các áp lực để duy trì nguyên tắc này của chính phủ trung ương cùng với các quyền lợi của quan chức địa phương đã tạo ra một khung luật lệ quá rộng lớn để người dân tuân thủ. Phương cách hành xử luật của nhà cầm quyền là theo dõi, bắt bớ và giam cầm. Nhưng thường thì các phương cách này được sử dụng để trấn áp hơn là thực thi pháp luật. Bởi vì bất cứ hành động hay lời nói hớ hênh nào khác với tư tưởng chỉ đạo đều được hiểu là chống lại ĐCSTQ, chứ không phải là chính quyền nhân dân. Luật dân sự được áp dụng một cách bừa bãi. Do đó, những ai có hành động chống lại “cảm nhận của nhân dân Trung Quốc” đều bị bắt bớ tù đày, bị công an mật vụ hành hung và trấn áp.

 

 

Trong công việc hằng ngày, nhà nước sử dụng hình thức cấp phép cho doanh nghiệp như là phương cách để giữ nguồn thông tin liên lạc được chặt chẽ và liên tục. Theo thông lệ thì tất cả các công việc làm ăn có liên quan đến báo chí, truyền thông, bưu điện, bán lẻ và phân phối, giao thông vận tải – theo luật đều phải do nhà nước hoặc do các công ty Trung Quốc làm chủ. Đây là phương thức được xem là cách kiểm soát hữu hiệu nhất.

Các phương thức kiểm soát cũng tùy thuộc vào chính sách. Trên văn bản, nhà nước kiểm soát tất cả mã số của các máy in do đó không thể có chuyện xuất bản ấn phẩm mà không có sự thông qua. Và cũng không có chuyện sách vở hay tạp chí được in ấn và phân phối mà không thông qua sự kiểm duyệt, cho phép của nhà nước. Chương trình truyền hình và các buổi phát hình trực tiếp phải có sự chấp thuận của các cơ quan tuyên huấn trước khi trình chiếu, và phải có sẵn một cơ chế để ngưng việc phát hình ngay lập tức nếu gặp phải “sự cố”.

Sự ra đời của Internet là một thử thách mới đối với nhà cầm quyền Trung Quốc bởi vì người ta có thể xem các chương trình tivi trực tiếp trên mạng và vì nó lớn mạnh ngoài tầm kiểm soát của các cơ quan nhà nước trong công tác kiểm soát thông tin báo chí thông thường. Thoạt tiên thì Internet được xem là một phương tiện truyền thông. Các quy định về Internet đang được các quan chức của Bộ Bưu Điện và Viễn Thông (BĐ&VT) xem xét. Trước khi hệ thống Internet phát triển ở Trung Quốc, Bộ BĐ&VT đã sát nhập với một bộ chuyên trách kỹ thuật và điện tử. Một phần là do có sự liên hệ nhập nhằng này cho nên sự kiểm duyệt Internet hiện nay thiên về tích cách kiểm soát kỹ thuật hơn.

Các vấn đề kỹ thuật này bao gồm 3 hạng mục như sau: Ngăn chặn và chuyển địa chỉ, gạn lọc, và tung ra các cuộc tấn công phá phách các trang mạng của tổ chức, cá nhân nhưng được ngụy trang, che đậy kỹ lưỡng. Ở vế thứ nhất, là các chuyên viên ngành viễn thông kiểm soát các điểm giao kết giữa các hệ thống chính của Trung Quốc và các hệ thống thông tin liên lạc quốc tế. Ở vế thứ 2 là đâu đó tại 15 đến 20 trung tâm dữ liệu lớn của các công ty điện thoại. Ở vế thứ 3 thì bao gồm các nhà cung cấp dịch vụ internet, lên đến con số hàng trăm và vế thứ 4 là bao gồm tất cả các văn phòng địa phương, hệ thống chuyền tải và các quán Internet Café, lên đến con số vài trăm ngàn. Tùy theo mức độ xảy ra, việc ngăn chặn và chuyển địa chỉ sẽ được các cơ quan dưới Bộ quyết định và thực hiện theo chỉ thị của Bộ Kỹ Nghệ Tin Học thông qua các trung tâm dữ liệu của các công ty điện thoại.

 

Ở Trung Quốc, các quyết định về kiểm duyệt đến từ các cơ quan ở các vị trí khác nhau cho các vấn đề khác nhau về Internet. Nói một cách khác, các cơ quan này muốn đẩy trách nhiệm xuống tầng dưới cùng mà tận cùng là người sử dụng Internet, vì như vậy sẽ giảm thiểu vướng mắc cho cả hệ thống. Chẳng hạn như khó mà xảy ra chuyện họ phải đóng cả cổng Internet quốc tế chỉ vì trang mạng BBC có bài nói về phong trào độc lập của Đài Loan; thay vì chỉ phải ngăn chặn trang đó thôi, hoặc là cả trang mạng của BBC.

 

Điều có thể tạo ra cản trở trong hệ thống Internet ở Trung Quốc, thật ra không phải là chuyện ngăn chận, gạn lọc và tấn công trang mạng mà là việc kiểm soát thông tin là ưu tiên một, hơn cả hiệu năng thương mại. Các công ty điều hành có thể tạo ra đủ loại rắc rối khó khăn chỉ với lý do vì “không có đủ thẩm quyền”. Thêm nữa, với sự can thiệp quá nhiều của con người để thực hiện hệ thống kiểm soát này đã khiến cho giá thành chuyển tải Internet ở Trung Quốc cao ngất ngưỡng. Đó là lý do giải thích tại sao giá cước viễn thông ở Trung Quốc cao gấp 10 lần so với Hoa Kỳ và Âu Châu.

 

Khâu cuối cùng và có ảnh hưởng nhất là hệ thống tuyên truyền và vấn đề kiểm duyệt chính trị. Người ta chỉ chia sẽ những thông tin “chuẩn” trong một cái vòng có mối quan hệ khắng khít, nhóm thân hữu bạn bè, gia đình. Chẳng hạn qua đó, người ta nói với nhau rằng việc đặt vấn đề tự trị cho Tây Tạng, Đài Loan, Tân Cương và các vùng dân tộc khác một hành động phá hoại, gây chia rẽ. Việc thảo luận về đời sống cá nhân của các lãnh tụ cũng được xem là một tội ác không thể dung thứ được.

 

Các công ty lớn nhỏ đều phải can dự vào chuyện chính trị như thế này, nếu không thì nhà nước sẽ áp dụng các biện pháp như ngâm tôm các giấy phép, bằng khoán lên sàn chứng khoán hoặc là từ chối việc cho vay mượn tiền, hoặc là ngược đãi chính sách, gây khó khăn trong công việc làm ăn và nhiều thủ đoạn khác. Các cơ hội phát triển chỉ dành cho những công ty ngoan ngoãn chịu hợp tác với nhà nước.

 

Một vài ví dụ đơn giản là trong ngành truyền thông. Khi Rupert Murdoch muốn thuê đất ở Quảng Đông để dựng hệ thống Tivi Angten chảo Xingkong, họ điều kiện cho ông ta là phải đưa phim ảnh Trung Quốc vào hệ thống Tivi cáp của Mỹ. Các tạp chí nước ngoài khi tìm kiếm đối tác trong ngành ấn phẩm ở Trung Quốc đã được yêu cầu phải cho các bản tin về Trung Quốc vào – đôi khi là các tin hữu ích, nhưng cũng lắm khi là tin vớ vẩn.

 

Họ cũng không trắng trợn ràng buộc ai cả. Nhưng sẽ có những yêu cầu “nhẹ” trong công việc làm ăn kèm theo những lôi cuốn “nho nhỏ” được tích lũy theo thời gian chẳng hạn như: Những trợ cấp của chính phủ và phần thưởng dành cho các công ty biết hợp tác, những giấy phép béo bở, hoặc là một phần thưởng gì đó cho các quan chức lãnh đạo công ty. Chỉ cần nêu ra một vài ví dụ nho nhỏ thôi thì cũng dư biết công ty nào không tuân thủ một cách tự nguyện và miễn cưỡng. Các đại công ty đều phải hạ mình – cứ hỏi ông Rupert Murdoch thì biết.

 

Sau cùng thì, để làm ăn thành công ở Trung Quốc các công ty phải xem mục đích của ĐCSTQ cũng là mục đích của mình. Một trong những bước đầu tiên của một công ty đa quốc gia khi bước vào thị trường Trung Quốc là phải thuê một giám đốc chuyên trách quan hệ chính phủ để diễn giải các chính sách của Trung Quốc và kết hợp sự cam kết của công ty với các chính sách này trong việc thể hiện “cam kết đối với Trung Quốc”.

 

Thật ra, việc kết hợp các quyền lợi của ĐCSTQ với quyền lợi của các công ty làm ăn ở Trung Quốc là khả thi cho con tàu kinh tế Trung Quốc. Trong suốt 30 năm qua, Trung Quốc đã xây dựng được một hệ thống xã hội mà thể hiện được tính đồng nhất giữa công việc làm ăn và các quyền lợi chính trị to lớn hay quyền lợi xã hội.

Cách này liệu có thành công trong việc đề cao sự ổn định mà đảng hằng ấp ủ không? Cũng có thể là trong cái hệ thống xã hội đa dạng của Trung Quốc, việc bắt buộc các công ty hành xử như những vị bộ trưởng trong nội các, và các vị bộ trưởng thì phải hành xử như những quan chức điều hành công ty – là một cái giá phải trả cho một “xã hội hài hoà”. Hoặc, đó cũng có thể là cái giá để kéo dài sự sống còn của ĐCSTQ. Chúng ta tự đặt câu hỏi và cũng trả lời: việc duy trì chế độ độc đảng và việc duy trì ổn định xã hội cũng chỉ là một mà thôi.

* Ông X là một người làm ăn trong ngành truyền thông tại Trung Quốc. Danh tính của ông được dấu kín bởi vì chắc chắn rằng nếu để lộ ra thì ông sẽ mất ngay công việc làm ăn.

(ĐT)

Leave a Comment »

No comments yet.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

%d bloggers like this: